Skip to main content

Công tác hòa giải và tuyên truyền pháp luật của Tòa án nhân dân quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

(14/11/2018 14:15)

Nâng cao chất lượng công tác hòa giải và tuyên truyền, phổ biến pháp luật là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược cải cách tư pháp của Tòa án nhân dân, được xác định từ Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02-6-2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 và các Nghị quyết của Tòa án nhân dân tối cao. Vào các ngày 11 và 12/9/2017, Tòa án nhân dân tối cao đã tổ chức Hội nghị sơ kết 03 năm thực hiện nâng cao chất lượng công tác xét xử theo tinh thần kết luận số 92-KL/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 49-NQ/TW về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020. Ngày 03/10/2017, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Chỉ thị số 04/2017/CT-CA về việc tăng cường công tác hòa giải tại Tòa án nhân dân, ban hành văn bản Hướng dẫn quy trình, kỹ năng hòa giải vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, phá sản.... Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã phát động phong trào thi đua: “Nâng cao số lượng, chất lượng, hiệu quả hòa giải vụ án dân sự đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp”.  Qua đó có thể thấy, vai trò của hòa giải trong quá trình giải quyết các vụ việc tại Tòa án nhân dân đã được coi trọng và quan tâm đúng mức, không chỉ nhằm giải quyết triệt để, hiệu quả các tranh chấp, nâng cao chất lượng công tác giải quyết vụ án, còn góp phần hoàn thành mục tiêu về Chiến lược cải cách tư pháp mà Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02.6.2005 của Bộ Chính trị đã đề ra.

Đối với hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua việc thực hiện xét xử và các công tác khác là một chức năng, nhiệm vụ quan trọng của Tòa án, được ghi nhận tại Luật Tổ chức TAND các năm 1992, 1995, 2002 và năm 2014 như sau: “Bằng hoạt động của mình, Tòa án góp phần giáo dục công dân trung thành với Tổ quốc, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật, tôn trọng những quy tắc của cuộc sống xã hội, ý thức đấu tranh phòng chống tội phạm, các vi phạm pháp luật khác”. Hoạt động xét xử của Tòa án chính là việc Tòa án nhân danh Nhà nước ra bản án hoặc quyết định có tính chất kết luận về các vi phạm pháp luật, các tranh chấp pháp lý xảy ra trong xã hội; xử lý các vi phạm pháp luật bằng chế tài Nhà nước, giải quyết các tranh chấp bằng quyền lực Nhà nước nhằm giữ vững kỷ cương xã hội, bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, các tổ chức và công dân. Tòa án thông qua công tác hòa giải, giải quyết khiếu nại, phiên tòa (đặc biệt là các phiên tòa xét xử lưu động) và công bố bản án để góp phần tuyên truyền, nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật trong quần chúng nhân dân.

Tuy nhiên, tại hội nghị trực tuyến triển khai công tác Tòa án năm 2018, Chánh án TANDTC Nguyễn Hòa Bình, đã kết luận sẽ tiếp tục trình Quốc hội để từ năm 2018 dừng việc xét xử lưu động. Trước đó, ngày 6/11/2017, tại phiên họp Quốc hội, Chánh án Nguyễn Hòa Bình cũng đã kiến nghị Quốc hội xem xét bỏ quy định về chỉ tiêu tổ chức các phiên tòa xét xử lưu động quy định tại Nghị quyết số 37/2012/QH13 của Quốc hội. Đây là bước tiến dài của tư pháp Việt Nam vì những nguyên tắc tố tụng đề cao quyền công dân, quyền con người.

Vì vậy, từ đầu năm 2018, công khai bản án, quyết định trên Cổng Thông tin điện tử của Tòa án là chủ trương lớn của Tòa án nhân dân Tối cao được quy định tại Nghị quyết 03/2017/NQ-HĐTP ngày 16/03/2017 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về việc đăng tải các bản án, quyết định lên Cổng Thông tin điện tử của Tòa án; Công văn số 144/TANDTC-PC ngày 4/7/2017 hướng dẫn việc công bố bản án, quyết định trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án nhân dân quy định, nhằm góp phần thể hiện tính công khai, minh bạch các hoạt động của Tòa án; tạo điều kiện để nhân dân kiểm tra, giám sát hoạt động của Toà án. Trên cơ sở đánh giá của dư luận xã hội, của những chuyên gia pháp luật (luật gia, luật sư, các nhà nghiên cứu…) đối với những phán quyết trong bản án hoặc chính từ sự so sánh các bản án giải quyết các vấn đề có nội dung tương tự nhau thì những đánh giá, nhận định thiên lệch, những quyết định bất bình đẳng được tạo ra do cố ý hoặc vô ý sẽ gần như không thể tồn tại. Do vậy, có thể đánh giá việc công khai bản án là một trong những công cụ hữu hiệu để tuyên truyền, phổ biến pháp luật, ngăn ngừa, hạn chế các hiện tượng tham nhũng, tiêu cực trong công tác xét xử, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp.

Tòa án nhân dân quận Hải Châu nhận thức được công tác hòa giải và hoạt động công khai bản án, quyết định nhằm tuyên truyền phổ biến pháp luật đóng vai trò quan trọng đối với việc giải quyết tranh chấp tại Tòa án, là phương thức hiệu quả để bảo đảm quyền quyết định và tự định đoạt của đương sự, giúp giải quyết triệt để, hiệu quả các tranh chấp mà không phải mở phiên tòa xét xử, tiết kiệm chi phí, thời gian, công sức của đương sự và Nhà nước, tạo thuận lợi cho việc thi hành án, hạn chế việc kháng cáo, kháng nghị, nâng cao tỷ lệ và rút ngắn thời gian giải quyết vụ án. Do vậy, việc nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả của công tác hòa giải và tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại Tòa án trong quá trình giải quyết vụ án không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là mục tiêu thi đua của tập thể Tòa án nhân dân quận Hải Châu đề ra.

Đối với công tác hòa giải: Các quy trình và kỹ năng cần thiết trong công tác hòa giải đã được Tòa án nhân dân tối cao tập hợp và chuẩn hóa qua Hướng dẫn ban hành kèm Chỉ thị số 04/CT-CA ngày 3.10.2017 của Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao. Để thực hiện tốt kỹ năng này, đòi hỏi thẩm phán phải nghiên cứu hồ sơ kỹ, có kinh nghiệm và trách nhiệm trong công tác chủ trì phiên hòa giải, có sự linh hoạt và tận tâm trong cách thức tiếp cận mâu thuẫn giữa các bên đương sự. Việc tiến hành một phiên hòa giải phải tuân theo các nguyên tắc và quy định của Bộ luật tố tụng dân sự. Tuy nhiên có những trường hợp, lãnh đạo đơn vị vẫn thống nhất với sự linh hoạt của thẩm phán nhằm giúp các đương sự có sự đồng thuận trong việc giải quyết vụ án. Như việc thúc đẩy hòa giải ngoài trụ sở trong việc công nhận thuận tình ly hôn mà bị đơn đang điều trị cai nghiện bắt buộc; hoặc hòa giải tại các phiên xem xét, thẩm định tại chỗ, định giá tài sản, thẩm định giá tài sản,… khi mà các đương sự được trực tiếp tham dự quá trình thu thập chứng cứ của Tòa án, hòa giải tại phiên tòa…Ngoài ra, lãnh đạo đơn vị còn đề ra chỉ tiêu hòa giải thành đối với từng thẩm phán, thư ký trong bình xét thi đua là: trên 50% tổng số vụ, việc giải quyết. Nhằm tạo động lực cho phong trào thi đua diễn ra sôi nổi, lãnh đạo còn tổ chức khen thưởng, tuyên dương theo từng quý. Nhờ vậy, mỗi thẩm phán, thư ký không chỉ hoàn thành tốt các mục tiêu thi đua đề ra mà còn góp phần thúc đẩy phong trào thi đua và công tác chuyên môn đạt được nhiều kết quả khả quan.

Ngoài việc tập huấn, bồi dưỡng lãnh đạo đơn vị còn tổ chức các buổi tọa đàm trao đổi phương pháp hay, sáng tạo để các thẩm phán có cơ hội học hỏi trao đổi những kinh nghiệm trong công tác hòa giải. Các buổi tọa đàm thường nêu các vụ án khó, phức tạp nhưng thẩm phán đã tổ chức phiên hòa giải thành công và các đương sự tìm được tiếng nói chung trong cách thức giải quyết vụ án. Một trong các phương pháp tổ chức phiên hòa giải thành công là việc bố trí phòng hòa giải hợp lý tạo sự tôn nghiêm nhưng không quá xa cách giữa những người tham gia hòa giải. Trong những năm qua, Tòa án nhân dân quận Hải Châu là một trong những đơn vị thực hiện tốt công tác hòa giải của Tòa án nhân dân hai cấp thành phố Đà Nẵng.

Năm 2017, Tòa án nhân dân quận Hải Châu đã thụ lý theo tố tụng 1496 vụ, việc, đã giải quyết 1450 vụ, việc, còn lại 46 vụ việc, tỷ lệ giải quyết đạt 96,9 %. Trong số các vụ việc giải quyết: hòa giải thành là 891 vụ, việc. Đạt tỷ lệ 61,4%. Trong 8 tháng đầu năm 2018, Tòa án nhân dân quận Hải Châu đã thụ lý là 1013 vụ việc, hồ sơ (tăng 152 vụ việc so với cùng kỳ năm 2017) giải quyết 784 vụ việc, hồ sơ, còn lại: 229 vụ việc, hồ sơ. Hòa giải thành: 570 vụ việc. Đạt tỷ lệ: 73%. Đây là một tỷ lệ khả quan đánh giá công tác hòa giải tại đơn vị đã được định hướng tốt và phát huy hiệu quả cao, đáp ứng mục tiêu thi đua mà Tòa án nhân dân Tối cao đã đề ra.

Đối với công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật: Hằng năm, Tòa án nhân dân quận Hải Châu đều tổ chức các phiên tòa lưu động xét xử các vụ án hình sự có tính chất nghiêm trọng, phổ biến tại địa phương. Trong năm 2017, Tòa án nhân dân quận Hải Châu đã tổ chức 24 phiên tòa lưu động tại các khu dân cư trên địa bàn quận Hải Châu. Thông qua hoạt động xử lưu động, các quy phạm pháp luật đến với cộng đồng dân cư một cách cụ thể, dễ hiểu; qua đó nhận thức, hiểu biết về pháp luật của người dân được nâng lên, tạo sự chuyển biến cơ bản về ý thức tôn trọng và nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật trong quần chúng nhân dân, nên đây là hình thức tuyên truyền có ý nghĩa thiết thực và dễ dàng đi vào đời sống nhân dân.

Trong 8 tháng đầu năm 2018, Tòa án nhân dân quận Hải Châu đã thực hiện tốt việc công khai 100% các bản án, quyết định thuộc trường hợp phải đăng lên Cổng thông tin điện tử Tòa án nhân dân, công tác hòa giải thành đạt tỷ lệ cao: 73%, khiếu nại tố cáo: 0 vụ, góp phần nâng cao chất lượng giải quyết, xét xử các vụ việc thuộc thẩm quyền, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật trên địa bàn quận nói riêng và thành phố Đà Nẵng nói chung. thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật một cách công khai, minh bạch và đạt hiệu quả cao Tòa án nhân dân quận Hải Châu đẩy mạnh hoạt động hòa giải, xét xử, giải quyết khiếu nại và công bố bản án trên cổng thông tin điện tử Tòa án nhân dân.

  Để đạt được các kết quả trên, Tòa án nhân dân quận Hải Châu đã có nhiều giải pháp đúng đắn, kịp thời như: hằng năm Tòa án nhân dân quận Hải Châu đề ra các mục tiêu trong Kế hoạch thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm của năm, đối với năm 2018, các mục tiêu đã cơ bản hoàn thành như: hòa giải thành đạt tỷ lệ trên 60%, công bố bản án đạt tỷ lệ: 100%, giải quyết khiếu nại: tỷ lệ 100%. Hàng tháng, Tòa án nhân dân quận Hải Châu tổ chức họp cơ quan, qua đó thực hiện việc rút kinh nghiệm công tác xét xử, báo cáo kết quả thực hiện các mục tiêu hòa giải, công bố bản án, giải quyết khiếu nại của đơn vị, từ đó đánh giá chung và phấn đấu thực hiện tốt các mục tiêu đã đề ra. Lãnh đạo đơn vị thường xuyên thường xuyên quán triệt và nhắc nhở thẩm phán, thư ký phải bám sát các nguyên tắc và quy định về công tác chuẩn bị phiên hòa giải trong Bộ luật tố tụng để phát huy tốt nhất vai trò và ý nghĩa hòa giải trong quá trình giải quyết vụ án. Đối với hoạt động công khai các bản án, quyết định, lãnh đạo đơn vị đã quán triệt đó là nhiệm vụ và cơ sở đánh giá năng lực, trách nhiệm công việc của Thẩm phán, mặt khác còn là một hình thức tuyên truyền, giáo dục pháp luật hiệu quả trong thời đại hiện nay. Điều đó có ý nghĩa rằng Hội đồng xét xử và cá nhân Thẩm phán sẽ phải cẩn trọng hơn đối với bản án nói riêng và cả hoạt động tố tụng nói chung. Với những yêu cầu cao như vậy, các Thẩm phán phải bằng mọi biện pháp để thường xuyên trau dồi, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng xét xử và tu dưỡng ý thức trách nhiệm với công việc. Nói cách khác, việc các bản án được công khai sẽ giúp các Thẩm phán không ngừng nâng cao trình độ nghiệp vụ qua việc nghiên cứu, xem xét kỹ lưỡng những đánh giá khách quan của người dân về các bản án.

Trong thời đại bùng nổ của sự phát triển công nghệ thông tin, mọi người có thể tiếp cận với thông tin một cách dễ dàng, nhanh chóng; việc công khai bản án, quyết định trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án sẽ tạo điều kiện cho mọi người tiếp cận các quy định pháp luật một cách dễ dàng, nhanh chóng, hiệu quả và trực quan nhất. Một người dân có thể dễ dàng biết được quy định cũng như hướng giải quyết tình huống pháp lý liên quan đến bản thân; các doanh nghiệp có thể tìm các bản án, quyết định mà mình quan tâm để tham khảo, rút kinh nghiệm cho hoạt động kinh doanh hoặc chọn phương án giải quyết phù hợp nhất khi xẩy ra tranh chấp; các trường đào tạo chuyên ngành luật có những ví dụ sinh động, thiết thực để phục vụ công tác dạy và học…

Nhờ áp dụng có định hướng và thống nhất các giải pháp dựa trên mục tiêu đã đề ra nên công tác hòa giải và tuyên truyền pháp luật của Tòa án nhân dân quận Hải Châu trong năm qua đã thu được những kết quả đáng khích lệ, góp phần tích cực vào việc giải quyết nhanh gọn, có hiệu quả số lượng án lớn, có tính chất phức tạp, góp phần làm ổn định tình hình an ninh chính trị và thúc đẩy sự phát triển của quận Hải Châu nói riêng và thành phố Đà Nẵng nói chung.

image

Ảnh: Trụ sở Tòa án nhân dân quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng


Lượt xem: 14
cdscv